မြန်မာ့ပဋိပက္ခဟာ ပြည်သူလူထုအများစုအတွက် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်စေပေမယ့်၊ဒီမတည်ငြိမ်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူပြီးအကြီးအကျယ် အကျိုးအမြတ်ထုတ်နေတဲ့ အုပ်စုတွေ

 မြန်မာ့ပဋိပက္ခဟာ ပြည်သူလူထုအများစုအတွက် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်စေပေမယ့်၊ တစ်ဖက်မှာတော့ ဒီမတည်ငြိမ်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး စီးပွားရေးအရ အကြီးအကျယ် အကျိုးအမြတ်ထုတ်နေတဲ့ အုပ်စုတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကို "စစ်ပွဲစီးပွားရေး" (War Economy) လို့ ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။

အဓိက အကျိုးအမြတ်ရရှိနေသူတွေကို အုပ်စု ခွဲပြီး ကြည့်နိုင်ပါတယ်-

၁။ စစ်တပ်ပိုင် လုပ်ငန်းစုကြီးများနှင့် ခရိုနီများ (Military Conglomerates & Cronies)

စစ်တပ်ဟာ နိုင်ငံရေးအာဏာသာမက စီးပွားရေးအာဏာကိုပါ ဆုပ်ကိုင်ထားပါတယ်။

• MEHL နှင့် MEC: မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်အစုရှယ်ယာလီမိတက် (MEHL) နဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC) တို့ဟာ ဘီယာ၊ ဆေးလိပ်၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနဲ့ ဆိပ်ကမ်းဝန်ဆောင်မှုတွေကနေ ဝင်ငွေအမြောက်အမြား ရနေပါတယ်။

• အခွင့်ထူးခံ ခရိုနီများ: စစ်ကောင်စီနဲ့ နီးစပ်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေဟာ လောင်စာဆီ တင်သွင်းခွင့်၊ ဒေါ်လာလဲလှယ်ခွင့်နဲ့ အစိုးရ တင်ဒါတွေကို အလွယ်တကူရရှိပြီး အကျိုးအမြတ် ရနေကြပါတယ်။

၂။ တရားမဝင် မှောင်ခိုနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်းများ (Illicit Trade & Narcotics)

ဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းတဲ့ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ ဒီလုပ်ငန်းတွေက ပိုမို ထွန်းကားလာပါတယ်။

• မူးယစ်ဆေးဝါး: ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ ရွှေတြိဂံဒေသမှာ စိတ်ကြွဆေးပြားနဲ့ အိုက်စ် (ICE) ထုတ်လုပ်မှုတွေဟာ စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပြီး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နဲ့ မှောင်ခိုဂိုဏ်းတွေအတွက် အဓိက ဝင်ငွေလမ်းကြောင်း ဖြစ်နေပါတယ်။

• သယံဇာတ မှောင်ခို: ကျောက်စိမ်း၊ သစ်နဲ့ ရှားပါးမြေဒြပ်စင် (Rare Earths) တွေကို တရားမဝင် တူးဖော်ပြီး ပြည်ပကို မှောင်ခိုတင်ပို့မှုတွေကနေ ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ စီးဆင်းနေပါတယ်။

၃။ ကျားဖြန့် (Online Scam Centres)

ဒါဟာ မြန်မာ့ပဋိပက္ခအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အဆိုးရွားဆုံး စီးပွားရေးပုံစံသစ်တစ်ခုပါ။

• မြဝတီနဲ့ လောက်ကိုင်လို နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ အခြေစိုက်တဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်း (Cyber Scam) တွေဟာ နိုင်ငံတကာက လူတွေကို လိမ်လည်ပြီး ငွေကြေးခိုးယူနေကြပါတယ်။

• ဒီလုပ်ငန်းတွေကနေ ရရှိတဲ့ ငွေကြေးတွေဟာ ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) တွေနဲ့ သူတို့ကို ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသူတွေဆီကို စီးဆင်းသွားပါတယ်။

၄။ လက်နက်ပွဲစားများနှင့် လောင်စာဆီ တင်သွင်းသူများ (Arms Dealers & Fuel Suppliers)

စစ်ပွဲ ရှည်ကြာလေလေ၊ လက်နက်နဲ့ စစ်အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းတွေ ရောင်းချသူတွေအတွက် ဈေးကွက်ကောင်းလေလေပါပဲ။

• ပြည်ပကနေ လက်နက်၊ ခဲယမ်းနဲ့ လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းပေးတဲ့ ပွဲစားတွေဟာ ဒီပဋိပက္ခကနေ ကော်မရှင်ခ အမြောက်အမြား ရရှိနေပါတယ်။

ဘာကြောင့် ပဋိပက္ခ မပြီးဆုံးနိုင်တာလဲ?

စီးပွားရေး ရှုထောင့်ကကြည့်ရင် ဒီအုပ်စုတွေဟာ "ငြိမ်းချမ်းရေး" ထက် "ပဋိပက္ခ" ကို ပိုမို လိုလားကြပါတယ်။

၅။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများ (Territories Controlled by Armed Groups)

စစ်ကောင်စီကို ခုခံတိုက်ခိုက်နေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တချို့ဟာလည်း ပဋိပက္ခကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်ရယူနေကြပါတယ်။

· ရှားပါးမြေကြီး (Rare Earth) တူးဖော်ရေး: ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) ဟာ ကချင်ပြည်နယ်က ရှားပါးမြေကြီး သတ္တုတွင်းတွေကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံကို တင်ပို့ရောင်းချကာ အခွန်ကောက်ခံနေပါတယ်။ ဒီကနေတစ်ဆင့် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ သန်း ၂၀၀ ကျော် ရရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ် ။

· တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ (Chinese Investments): မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်ကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ဟာ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး မြေယာအငှားချထားခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဝင်ငွေရှာဖွေနေပါတယ်။ ဒါဟာ ဒေသခံတွေရဲ့ မြေယာဆုံးရှုံးမှုနဲ့ စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ် ။

၆။ အာဆီယံ လုပ်ငန်းရှင်များ (ASEAN Tycoons)

စစ်ကောင်စီနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အာဆီယံ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ အခွန်ပေးဆောင်ခြင်း၊ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခြင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်းတို့အားဖြင့် စစ်ကောင်စီရဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖြစ်စေ ကူညီနေကြတယ်လို့ စွပ်စွဲခံထားရပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုင်းအခြေစိုက် Gulf Petroleum ကုမ္ပဏီဟာ စစ်တပ်နဲ့ ဓာတ်ငွေ့စာချုပ်အသစ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပါတယ် ။

အကျဉ်းချုပ်

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရရင် မြန်မာ့ပဋိပက္ခကနေ အကျိုးအမြတ်ရနေသူတွေဟာ စစ်ကောင်စီနှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ပြည်သူ့စစ်များ၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ နှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီများ အပါအဝင် ကျယ်ပြန့်တဲ့ အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေဟာ တရားမဝင် လုပ်ငန်းများ (online scams, မူးယစ်)၊ သဘာဝအရင်းအမြစ် ခိုးထုတ်မှု (သစ်၊ ကျောက်မျက်၊ ရှားပါးမြေကြီး) နဲ့ တရားဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (ဓာတ်ငွေ့၊ ရေနံ၊ ဆောက်လုပ်ရေး) ဆိုပြီး နည်းလမ်းစုံကနေ ရရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလို "ပဋိပက္ခစီးပွားရေး" ဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အဓိက အတားအဆီးတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေပါတယ် ။